De terugkeer van Paul Verhoeven


Paul Verhoeven is na jaren afwezigheid terug met een nieuwe film Elle.  Na het met prijzen overladen Zwartboek uit 2006 bleef het akelig stil rondom Verhoeven. Maar zoals bij elke film die Verhoeven maakt, schudt hij de wereld wakker, positief of negatief. Na zijn definitieve doorbraak in Nederland met Turks fruit (1973), De soldaat van Oranje (1977), Spetters (1980) en De vierde man (1983) kreeg Verhoeven de kans om in de VS aan de slag te gaan. Vooral De soldaat van Oranje en De vierde man bleven niet onopgemerkt in Hollywood. Daar regisseerde hij een reeks geweldige science-fictionfilms: RoboCop (1987), Total Recall (1990), Starship Troopers (1997) en Hollow Man uit 2000. Maar vergeet vooral de klassieker Basic Instinct uit 1992 niet.

Kunstenaar
Paul Verhoeven is veruit de succesvolste Nederlandse regisseur ooit en hij wordt algemeen beschouwd als de beste regisseur die ons land ooit heeft voortgebracht. Met Elle is hij terug en hoe! Deze psychologische thriller is in alle opzichten gedurfd en gewaagd. Paul Verhoeven begeeft zich met zijn nieuwste film ver boven het Nederlandse speelfilmniveau. Sterker nog, Elle is een kunstwerk. Goede filmmakers maken wat mij betreft kunstwerken. Net als hun Europese collega’s vieren Amerikaanse critici Verhoevens nieuwe film als de meesterproef van een groot regisseur. Zo gold Verhoeven onder Amerikaanse critici zeker niet, toen hij begin deze eeuw Hollywood teleurgesteld achter zich liet. De laatste drie films die hij er maakte Showgirls (1995), Starship Troopers (1997) en Hollow Man (2000) werden destijds ontvangen als goedkope, zelfs moreel verwerpelijke troep. Verhoevens reputatie was aangetast, en hij zag er geen heil meer in om in de VS te werken. Maar in de vijftien jaar sinds hij Hollywood verliet, is Verhoevens status totaal omgeslagen. Toen dit voorjaar werd aangekondigd dat Elle in Cannes zou draaien, ging er zelfs een golf van opwinding door de internationale wereld van de cinema.

Showgirls
Showgirls, de film die in 1995 genadeloos de grond in werd geboord en in 2005 werd genomineerd voor de titel ‘slechtste drama van het decennium’, wordt inmiddels gelauwerd door de grootste regisseurs als Quentin Tarantino en Jim Jarmusch. Verhoeven kreeg in de loop der jaren zelfs bijval van Nouvelle vague-icoon Jacques Rivette. Hij noemde Showgirls in 1998 zelfs één van de beste Amerikaanse films van de jaren negentig. Vorig jaar, toen Showgirls twintig jaar oud was, werd de film in talloze artikelen gehuldigd als slimme, subversieve klassieker. Maar dat geldt voor zijn andere Amerikaanse films.

Over Elle
De Parijse Michèle, directeur van een succesvol videogame-bedrijf, wordt in haar eigen huis verkracht. In plaats van de verkrachting te melden, gaat ze door met haar leven alsof er niets gebeurd is. Ze heeft een enorme familiecrisis te bedwingen; een 75-jarige moeder, een vader die wegens massamoord opgesloten zit, een verwende zoon, een ex-echtgenoot en een minnaar. Maar het blijkt dat haar aanrander nog niet klaar is en begint Michèle te stalken. Wanneer deze mysterieuze man haar opnieuw lastig valt begint Michèle hem op haar beurt te stalken. Dit is slechts het begin van een gevaarlijk kat-en-muisspel… Elle is een psychologische thriller die even humoristisch als provocatief is, en een grote hit was onder pers en publiek op Cannes 2016, waar Elle geselecteerd was voor het hoofdprogramma.
“Oorspronkelijk zou het een Amerikaanse film worden, ook al was het een Frans boek. Maar toen het script na vier maanden klaar was, zagen we dat het niet ging lukken. Geen enkele Amerikaanse actrice van naam wilde zich eraan branden. Geen enkele investeerder ook. Financieel en artistiek kon het dus niet. Godzijdank zijn we verhinderd om er een Amerikaanse film van te maken. Daar wilden ze een plotgeoriënteerde film. Maar dat is het niet. Toen het project in Cannes op zoek was naar investeerders werd het verkocht als een film over een vrouw die verkracht wordt en wraak neemt. Maar het gaat niet om wraak. Isabelle Huppert is fantastisch. Ik beschouw haar als een van de beste actrices van de wereld. Ze was al min of meer verbonden aan het project toen ik erbij kwam. En ik moet zeggen: geen enkele andere actrice zou dit zo gespeeld kunnen hebben, met die intensiteit en authenticiteit. Spelen is niet eens het goeie woord. In haar ogen zag ik de gedachten van Michèle. Isabelle was er niet meer, ik zag alleen het personage.” Paul Verhoeven over Elle

Geen prijs, wel lof
Op de 69ste editie van het Cannes Filmfestival dit jaar won Paul Verhoeven geen enkele prijs. Maar Elle, de eerste Franse speelfilm van de 77-jarige Nederlandse regisseur, fleurde het festival op in het laatste weekeinde en kreeg een staande ovatie. Elle wordt bejubeld door de internationale filmcritici en is misschien wel Verhoevens beste film, mede door de weergaloze acteerprestatie van Isabelle Huppert. Ga Elle kijken en kijk meteen Basic Instinct nog een keer. Eigenlijk zijn alle films die Verhoeven heeft gemaakt interessant en meer dan de moeite waard om te herzien. Wat een vakman!