Heimwee naar het echte wielrennen


Nu de Tour de France van start is gegaan, wacht ik met smart op de bergetappes. Tóch het meest enerverend. Ik mis alleen een held. Een idool. Een hedendaagse held in de wielrennerij is er simpelweg niet. Nou goed dan, Johnny Hoogerland is inmiddels wel een cultheld. Maar het echte wachten is op een nieuwe Lance Armstrong, Fausto Coppi, of een nieuwe Eddy Merckx. Ik wacht nog altijd op de nieuwe Marco Pantani.

Klimmer pur sang
De Italiaanse wielrenner Marco Pantani (1970-2004) was niet zomaar een renner, hij had stijl. Een onverbiddelijke aanvaller en klimmer pur sang. Hij boekte grootse overwinningen zoals de ronde van Italië en de ronde van Frankrijk (in één jaar). Zijn carrière en turbulente leven kenmerkten echter vooral tegenslag. Marco Pantani was de laatste winnaar van de Tour de France vóór het Armstrong-tijdperk. Bij nader inzien was hij destijds de enige renner die Lance Armstrong weerstand kon bieden. Ongelukkigerwijs gooiden zijn temperament, zijn instabiele karakter, maar vooral de onverslaanbare Lance Armstrong, te veel roet in het eten.

Spanning om te snijden
Iedere zenuwslopende bergetappe in de ronde van Frankrijk roept bij mij en andere liefhebbers een bepaalde vorm van nostalgie op. Of het nu een demarrage van Lance Armstrong is, of het afzien van de Duitser Jan Ullrich met zijn veel te zware lijf, of de opeenvolgende successen van de Spanjaard Miguel Indurain. Voor mij is het de verschijning Marco Pantani, ook wel Il Elefantino genoemd, die mij het meest bijstaat. Hij had flaporen, een kale kop, grote oorbellen en bij gelegenheid droeg hij een roze bandana. De verwijzing naar een olifantje is niet ver gezocht. Na zijn grote successen in 1998 – Pantani won dat jaar zowel de Giro d’Italia als de Tour de France – ging het bergafwaarts met zijn carrière. Waarom?

Zelfmedelijden
In 1999 raakte Pantani betrokken bij een dopingschandaal en werd hij twee dagen voor de laatste rit uit de Giro gezet. Een thuiswedstrijd voor hem.Tot het moment van uitzetting was er geen vuiltje aan de lucht. Pantini zou opnieuw de ronde van Italië op zijn naam schrijven. Pantani vereenzaamde en verdronk in zelfmedelijden. Tijdens de Tour van 2000 won Pantani nog de twee belangrijkste bergetappes. Daarvan werd de eerste rit, naar de top van de Mont Ventoux, hem cadeau werd gedaan. Althans, dat beweerde Armstrong in een persconferentie. Dit pikeerde Pantani zodanig dat hij op wraak zon. Pantani pakte de volgende etappe. Evengoed stapte hij na een mislukte aanval in de laatste bergrit uit de Tour. Dit tot grote woede en verontwaardiging van de Tourdirectie, maar vooral van zijn ploeg. Pantani bleek wederom zijn mentale gestel niet de baas te zijn en werd niet meer uitgenodigd aan de ronde van Frankrijk deel te nemen. Al met al was Pantani gewoon niet opgewassen tegen Armstrong. En indirect zou je kunnen zeggen dat het dopinggebruik van Armstrong ertoe heeft geleid dat Pantani verdronk in zelfmedelijden. Lance Armstrong is misschien wel de grootste leugen in de sport.

De grote illusie
Topsport gaat gepaard met doping en doping gaat gepaard met tragiek. In de jaren die volgden is Pantani nooit meer de grote wielrenner geweest die hij ooit was. Depressies namen toe en hij bleek zijn drugsgebruik niet in de hand te hebben. De gevierde wielrenner transformeerde in een treurige en extravagante antiheld die nooit aan het verwachtingspatroon van het Italiaanse volk heeft kunnen voldoen. Hoewel hij in 2003 nog een excellente comeback in de Giro maakte, gaf Pantani toch aan te stoppen met wielrennen. Sindsdien verergerden zijn depressies. Op Valentijnsdag 2004 stierf Marco Pantani eenzaam in zijn hotelkamer. Volgens de persberichten in La Gazzetta dello Sport was de doodsoorzaak een acute cocaïnevergiftiging.

Wielrennen als religie
Soms, heel soms, wordt het wielrennen een vorm van religie. Vooral als de lijdensweg bergop gaat. Vroeger overkwam dat Eddy Merckx, de beste wielrenner allertijden. Sindsdien was er slechts één God op wielen: Marco Pantani, de man die elke amateur ertoe bracht een boerenzakdoek om zijn hoofd te binden. Zijn carrière was een opeenvolging van memorabele overwinningen, verschrikkelijke ongevallen en passionele menselijke gebeurtenissen. Pantani is een door het geluk in de steek gelaten kampioen die het wielrennen, maar vooral het Italiaanse volk heeft verlaten op een leeftijd van amper 34 jaar. Pantani, de eenvoudige Italiaanse jongen met het uitzonderlijk wielertalent, raakte door de grote dopingschandalen permanent beschadigd. Zelfs na al die jaren zijn er veel te veel vraagtekens rondom zijn dood. Waarom at hij bijvoorbeeld de cocaïne die hem doodde? De camera’s bij de hotelingang werkten niet; hoe kwam dat? Waarom zijn er nooit vingerafdrukken afgenomen en waarom zijn de belangrijkste getuigen nooit gehoord? Pantani moest uiteindelijk de hoogste prijs betalen. Voor veel wielerfanaten is hij echter nog altijd een held én misschien wel het grootste talent uit de Italiaanse wielergeschiedenis.